Chó Alaska ở Việt Nam là tên gọi tắt của Alaska Malamute, giống chó kéo xe tuyết nguồn gốc vùng Alaska. Nhận biết Malamute qua bốn điểm: thân to và nặng xương, đầu rộng với tai nhỏ đặt xa nhau, mắt luôn màu nâu, đuôi xù cuộn lên trên lưng. Husky nhỏ và thon hơn, có thể có mắt xanh. Chó "Alaska" có mắt xanh thì không phải Malamute thuần theo chuẩn AKC.
| Điểm nhìn | Alaska Malamute | Husky Siberia |
|---|---|---|
| Chuẩn giống | FCI số 243, AKC | FCI số 270, AKC |
| Cỡ chó đực | Khoảng 64 cm, 38 kg (chuẩn AKC) | 53 đến 60 cm, 20 đến 27 kg (chuẩn AKC) |
| Xương | To, nặng, chân dày | Vừa phải, nhẹ nhàng |
| Mắt | Luôn nâu, hình hạnh nhân | Xanh, nâu, hoặc mỗi bên một màu |
| Tai | Nhỏ so với đầu, đặt xa nhau | Vừa, đặt gần nhau trên đỉnh đầu |
| Đuôi | Xù như chùm lông, cuộn trên lưng | Như bàn chải, cong lưỡi liềm, không cuộn chặt |
| Lông | Dày, thô, dài hơn | Dày vừa, mịn hơn |
Chó Alaska có mấy loại
Chuẩn FCI và AKC chỉ có một giống Alaska Malamute. Người bán ở Việt Nam hay chia "Alaska standard", "Alaska khổng lồ" (giant) theo kích thước. Đây là cách gọi thương mại.
Chuẩn AKC ghi cỡ kéo xe mong muốn là chó đực cao khoảng 64 cm, nặng khoảng 38 kg, chó cái cao khoảng 58 cm, nặng khoảng 34 kg. Chuẩn nói rõ cỡ là thứ yếu so với cân đối và khả năng làm việc. Chó quá to, quá nặng không được coi là đẹp hơn. Những con "khổng lồ" 60 đến 70 kg thường là do dòng lai hoặc béo phì, và dễ có vấn đề khớp háng.
Đặc điểm nhìn thấy của Malamute thuần
- Đầu: rộng, sâu, mõm to không nhọn. Nhìn từ trước, đầu có mặt nạ trắng, có thể có mũ màu phủ trên đỉnh đầu và vệt kéo xuống giữa trán.
- Mắt: hình hạnh nhân, đặt xiên, màu nâu. Nâu càng sẫm càng được ưa. Mắt xanh là lỗi loại theo chuẩn AKC.
- Tai: hình tam giác, nhỏ so với đầu, đầu tai hơi tròn, đặt ở hai bên ngoài của sọ.
- Thân: ngực sâu, lưng thẳng, dáng chắc khoẻ, hơi dài hơn chiều cao.
- Chân: xương to, bàn chân lớn như giày tuyết, đệm chân dày.
- Đuôi: nhiều lông, mang cuộn trên lưng như một chùm lông vẫy.
Màu lông chuẩn
Màu thường gặp là xám nhạt đến đen, đỏ, nâu đỏ (sable), luôn kèm phần trắng ở bụng, một phần chân, bàn chân và mặt nạ. Màu trắng toàn thân là màu đơn duy nhất được chuẩn AKC chấp nhận. Chuẩn không chấp nhận lông mảng loang rải khắp thân.
Ở Việt Nam hay gặp tên "Alaska nâu đỏ", "Alaska hồng phấn", "Alaska trắng". Hồng phấn là cách gọi dân gian của màu đỏ nhạt pha trắng, không phải tên trong chuẩn giống.
Phân biệt Malamute với husky
Ngoài cỡ và mắt, có thể nhìn:
- Dáng đi: husky nhẹ, bước nhanh, như chạy lướt. Malamute bước chắc, mạnh, như đang kéo tải.
- Tai: husky tai cao, gần nhau. Malamute tai thấp hơn, xa nhau.
- Tiếng kêu: cả hai ít sủa, hay tru và "nói" bằng tiếng hú.
Chó con 2 đến 3 tháng tuổi rất khó phân biệt. Nhìn bàn chân và độ to của xương chân: Malamute con có chân to, bàn chân bè hơn hẳn.
Dấu hiệu Malamute lai
- Mắt xanh hoặc có vệt xanh trong mắt nâu.
- Tai to, cụp một bên hoặc đặt sát nhau như husky.
- Lông mỏng, ngắn, lớp lông tơ bên trong thưa.
- Đuôi cụp xuống hoặc cuộn chặt thành vòng như chó Bắc Hà.
- Màu mặt nạ lệch, bụng không trắng.
- Chó trưởng thành nhỏ, chân mảnh.
Muốn chắc chắn, hỏi giấy phả hệ của chó con và của cả bố mẹ, do Hiệp hội Chó giống Việt Nam (VKA) hoặc hội thành viên FCI cấp. Nên xem bố mẹ tận nơi.
Tính cách và nuôi Alaska ở Việt Nam
Malamute thân thiện với người, kể cả người lạ, nên không hợp làm chó giữ nhà. Chúng mạnh, độc lập, bướng. Với chó cùng giới hoặc vật nuôi nhỏ như mèo, gà, cần tập cho quen từ nhỏ.
Việc cần chuẩn bị:
- Chỗ ở mát: Malamute chịu nóng kém. Mùa hè cần phòng có quạt hoặc điều hoà, sàn gạch mát, nước sạch liên tục.
- Không cạo trọc: lớp lông giúp cách nhiệt và che nắng. Cạo trọc dễ làm chó bị cháy nắng và lông mọc lại không đều.
- Chải lông: chải vài lần mỗi tuần, mỗi ngày vào mùa thay lông. Malamute rụng lông rất nhiều.
- Vận động: đi bộ hoặc chạy ít nhất một đến hai giờ mỗi ngày, vào sáng sớm hoặc tối.
- Kiểm tra khớp háng: dòng to dễ bị loạn sản xương hông. Chó đi khập khiễng, khó đứng dậy, ngại leo cầu thang nên được thú y khám.
Dấu hiệu say nóng cần đưa đi thú y ngay: thở gấp há miệng không dừng, lưỡi và nướu đỏ sẫm hoặc tím, nôn, đi loạng choạng, lịm đi.
Câu hỏi thường gặp
Giống chó Alaska khổng lồ có thật không?
Chuẩn FCI và AKC không có giống "Alaska khổng lồ". Đây là tên người bán gọi những con Malamute to hơn chuẩn. Chuẩn AKC đề cao cân đối, không đề cao cỡ lớn.
Giống chó Alaska trắng có phải thuần chủng không?
Có. Màu trắng toàn thân là màu đơn duy nhất chuẩn AKC chấp nhận ở Malamute. Nhưng màu không chứng minh thuần chủng, cần xem thêm mắt, xương, đuôi và giấy phả hệ.
Chó giống alaska nhưng mắt xanh là chó gì?
Thường là husky Siberia hoặc chó lai husky với Malamute. Malamute thuần theo chuẩn AKC luôn có mắt nâu.
Chó Alaska có nuôi được ở miền Nam không?
Nuôi được nếu có chỗ mát, nước đủ và chỉ vận động lúc trời mát. Chó cần được theo dõi dấu hiệu say nóng vào mùa nắng. Nhà chật, không có chỗ mát thì không nên nuôi.