Hoa hôi nhất thế giới thường được nhắc là hoa xác thối (Amorphophallus titanum), mọc hoang ở rừng Sumatra, Indonesia. Cụm hoa gồm một mo đỏ tím xoè quanh một trụ vàng, có thể cao hơn 3 m, khi nở toả mùi như thịt thối, cá ươn và tất bẩn. Rafflesia arnoldii là bông hoa đơn to nhất thế giới, cũng có mùi thịt thối. Ở Việt Nam, cây nưa (khoai nưa) nở hoa vào mùa xuân cũng hôi không kém và hay làm người trồng bất ngờ.
| Loài | Nơi mọc | Đặc điểm nhìn thấy | Mùi | Thời gian hoa nở |
|---|---|---|---|---|
| Hoa xác thối (Amorphophallus titanum) | Sumatra, trồng ở vườn thực vật | Mo đỏ tím, trụ vàng cao 2 đến hơn 3 m | Thịt thối, cá ươn, tất bẩn | 24 đến 36 giờ |
| Rafflesia arnoldii | Sumatra, Borneo | Bông 5 thuỳ đỏ gạch đốm trắng, rộng khoảng 1 m | Thịt thối | Vài ngày |
| Cây nưa (Amorphophallus paeoniifolius) | Việt Nam, Đông Nam Á | Mo tím nâu, trụ sần như não, mọc từ đất | Xác thối | Vài ngày |
| Hoa sao biển (Stapelia) | Cây cảnh mọng nước | Hoa 5 cánh hình sao, có lông | Thịt ôi | Vài ngày |
| Dây hoa tẩu (chi Aristolochia) | Cây leo cảnh | Hoa hình ống, cong như tẩu thuốc | Hôi nhẹ đến nặng | Vài ngày |
Vì sao có hoa lại hôi
Những loài hoa này không thụ phấn nhờ ong bướm mà nhờ ruồi và bọ cánh cứng ăn xác. Mùi xác thối, màu đỏ tím như thịt, có khi cả hơi ấm, đánh lừa côn trùng tưởng có xác động vật để đẻ trứng. Côn trùng bò vào, dính phấn rồi mang sang hoa khác.
Theo mô tả của các vườn thực vật, mùi của hoa xác thối đến từ nhiều hợp chất chứa lưu huỳnh như dimethyl trisulfide và dimethyl disulfide, cùng trimethylamine có mùi cá ươn. Rafflesia cũng tạo mùi bằng các hợp chất lưu huỳnh tương tự.
Hoa xác thối
Hoa xác thối có nguồn gốc ở rừng núi đá vôi miền tây Sumatra. Đây là cụm hoa không phân nhánh lớn nhất thế giới. Kỷ lục ghi nhận là cụm hoa cao 3,225 m tại Vườn thực vật Meise, Bỉ, vào tháng 8 năm 2024.
Dấu hiệu nhận biết:
- Mo: một lá bắc to xoè như váy, mặt trong đỏ tím sẫm, mặt ngoài xanh.
- Trụ hoa: màu vàng nhạt, cao vượt khỏi mo, rỗng bên trong.
- Hoa thật: rất nhỏ, nằm ở gốc trụ, được mo che.
- Lá: sau khi hoa tàn, cây ra một lá khổng lồ trông như một cây nhỏ.
Cây mọc từ củ có thể nặng hàng chục kg. Theo các vườn thực vật, cây trồng từ hạt có thể mất khoảng 10 năm mới nở lần đầu, sau đó vài năm mới nở lại. Hoa chỉ nở 24 đến 36 giờ, mùi mạnh nhất vào tối và nửa đêm.
Rafflesia
Rafflesia arnoldii là bông hoa đơn to nhất thế giới, đường kính khoảng 1 m, có bông ghi nhận rộng 1,14 m, nặng tới khoảng 11 kg.
Điểm lạ của Rafflesia:
- Ký sinh hoàn toàn: không có lá, không có thân, không có rễ riêng. Cây sống bên trong dây leo chi Tetrastigma (họ Nho) và hút dinh dưỡng từ dây chủ.
- Chỉ thấy khi nở: người ta chỉ nhìn thấy cây khi nụ nhú ra khỏi vỏ dây chủ.
- Nụ lâu, hoa ngắn: nụ phát triển nhiều tháng, nhưng hoa chỉ nở vài ngày rồi thâm đen.
Hoa xác thối và Rafflesia hay bị gọi lẫn là "hoa xác chết". Cách phân biệt: hoa xác thối có trụ vàng dựng đứng rất cao, Rafflesia là một bông tròn nằm bẹp trên mặt đất.
Cây nưa ở Việt Nam
Cây nưa (Amorphophallus paeoniifolius), còn gọi là khoai nưa, cùng chi với hoa xác thối. Cây mọc hoang và được trồng lấy củ ở nhiều vùng Việt Nam.
Dấu hiệu nhận biết:
- Mùa xuân, hoa nhú thẳng từ mặt đất khi cây chưa ra lá.
- Mo loe rộng như cái phễu, màu tím nâu bóng.
- Trụ hoa thấp, màu nâu tím, sần sùi như bộ não.
- Mùi hôi như xác chuột chết, ruồi nhặng bu quanh.
- Sau khi hoa tàn, cây ra một lá to trên cuống lốm đốm như da rắn.
Nhiều người thấy mùi hôi trong vườn mà tưởng có chuột chết, tìm mãi mới ra là hoa nưa. Mùi sẽ hết khi hoa tàn sau vài ngày. Củ và cuống nưa sống chứa tinh thể gây ngứa, phải chế biến đúng cách mới ăn được.
Các hoa hôi khác có thể trồng làm cảnh
Hoa sao biển (Stapelia): cây mọng nước thân như xương rồng không gai, hoa năm cánh hình sao, có lông, màu nâu đỏ hoặc vàng có vằn. Hoa to có thể bằng lòng bàn tay, mùi thịt ôi thu hút ruồi.
Dây hoa tẩu (chi Aristolochia): dây leo, hoa hình ống cong như tẩu thuốc, màu tím nâu có vân. Một số loài có mùi hôi. Nhiều loài Aristolochia chứa axit aristolochic độc với thận, không được dùng làm thuốc.
Hoa cây sala khi quả rụng: hoa sala thơm, nhưng quả chín rụng để lâu có mùi hôi khó chịu.
Câu hỏi thường gặp
Hoa gì hôi nhất thế giới?
Hoa xác thối (Amorphophallus titanum) ở Sumatra thường được coi là hoa hôi nhất thế giới. Mùi như thịt thối và cá ươn, có thể ngửi thấy từ rất xa khi hoa nở.
Hoa gì lớn nhất thế giới?
Bông hoa đơn lớn nhất là Rafflesia arnoldii, rộng khoảng 1 m. Cụm hoa không phân nhánh lớn nhất là hoa xác thối, cao hơn 3 m. Cả hai đều có mùi hôi.
Hoa gì to nhất và có ở Việt Nam không?
Hoa xác thối và Rafflesia arnoldii không mọc tự nhiên ở Việt Nam. Ở Việt Nam có cây nưa cùng chi với hoa xác thối, hoa nhỏ hơn nhiều nhưng cũng rất hôi.
Hoa xác thối bao lâu nở một lần?
Cây trồng từ hạt có thể mất khoảng 10 năm mới nở lần đầu. Sau đó thường vài năm mới nở lại. Mỗi lần hoa chỉ nở 24 đến 36 giờ.