Hoa leo giàn đẹp và dễ trồng ở Việt Nam gồm hoa giấy, sử quân tử, ti gôn, cát đằng, thiên lý, đậu biếc, hồng leo và huỳnh anh. Muốn giàn nhiều hoa, chịu nắng gắt, chọn hoa giấy hoặc ti gôn. Muốn hoa thơm về đêm, chọn sử quân tử hoặc thiên lý. Muốn giàn mát lá dày, chọn cát đằng. Ban công nhỏ nên chọn đậu biếc, ti gôn hoặc hồng leo trong chậu lớn.
| Cây | Cách leo | Hoa | Nắng | Lưu ý |
|---|---|---|---|---|
| Hoa giấy | Vươn cành, bám bằng gai | Lá bắc mỏng nhiều màu | Nắng gắt | Có gai, cần buộc |
| Sử quân tử | Quấn thân | Chùm trắng, hồng, đỏ, thơm tối | Nắng | Lớn nhanh, rậm |
| Ti gôn | Tua cuốn | Chuỗi hoa hồng, trắng nhỏ | Nắng | Dễ lan, tự gieo hạt |
| Cát đằng | Quấn thân | Kèn tím xanh to | Nắng đến bán phần | Rất rậm, cần giàn chắc |
| Thiên lý | Quấn thân | Chùm xanh vàng, thơm, ăn được | Nắng | Hoa dùng nấu canh |
| Đậu biếc | Quấn thân | Hoa xanh tím hình cánh bướm | Nắng | Nhỏ gọn, hợp ban công |
| Hồng leo | Vươn cành, cần buộc | Hoa hồng nhiều màu | Nắng | Có gai, cần phân nhiều |
| Huỳnh anh | Vươn cành, cần buộc | Kèn vàng to | Nắng | Nhựa có độc |
Hoa giấy
Hoa giấy (Bougainvillea) là cây leo giàn phổ biến nhất ở Việt Nam. Phần có màu mà người ta gọi là hoa thực chất là lá bắc mỏng như giấy, thường ba lá bắc bao quanh ba hoa thật nhỏ màu trắng hình ống.
Nhận biết: cành có gai cong, lá hình trứng. Lá bắc màu hồng, tím, đỏ, cam, trắng hoặc hai màu, có giống cánh kép. Hoa giấy không có tua cuốn, không tự quấn, nên phải buộc cành lên giàn.
Cây chịu nắng gắt, chịu hạn. Muốn ra nhiều hoa, trồng chỗ nắng cả ngày, tưới vừa phải, để đất hơi khô giữa hai lần tưới.
Ti gôn
Ti gôn (Antigonon leptopus) có lá hình tim, hoa nhỏ màu hồng hoặc trắng xếp thành chuỗi dài. Đầu mỗi chùm hoa có tua cuốn giúp cây tự leo, không cần buộc.
Ti gôn lớn nhanh, chịu nắng, ra hoa nhiều vào mùa hè và thu. Cây tự gieo hạt và mọc lại từ củ nên có thể lan ra ngoài giàn, cần cắt tỉa thường xuyên.
Sử quân tử
Sử quân tử (Combretum indicum) có hoa hình ống dài, năm cánh, mọc thành chùm rủ. Hoa mới nở màu trắng, sau chuyển hồng rồi đỏ, nên một chùm có cả ba màu. Hoa thơm, nhất là buổi tối.
Cây quấn thân, lớn nhanh, rậm, hợp giàn cổng, giàn sân thượng. Mùa khô lạnh ở miền Bắc cây có thể rụng bớt lá.
Cát đằng
Cát đằng (Thunbergia grandiflora) có lá to hình tim, hoa hình kèn màu tím xanh nhạt, họng trắng, mọc thành chùm dài rủ xuống.
Cây rất khoẻ, leo cao, tán dày, hợp làm giàn che nắng quán cà phê, sân rộng. Cần giàn chắc vì dây to và nặng. Không hợp ban công nhỏ.
Thiên lý và đậu biếc
Thiên lý (Telosma cordata): lá hình tim, hoa nhỏ màu xanh vàng, mọc thành chùm, thơm dịu về chiều tối. Hoa thiên lý dùng xào, nấu canh. Cây quấn thân, cần giàn cao, nhiều nắng.
Đậu biếc (Clitoria ternatea): lá kép năm đến chín lá chét, hoa màu xanh tím đậm hình cánh bướm, có giống hoa trắng hoặc hoa kép. Cây nhỏ gọn, trồng chậu ban công được, hoa phơi khô pha nước màu xanh.
Hồng leo và huỳnh anh
Hồng leo: các giống hồng có cành dài như hồng leo Pháp, hồng cổ Sa Pa leo. Cành có gai, cần buộc lên giàn. Hồng cần nắng, đất tơi, phân đều và phun phòng nấm vào mùa mưa.
Huỳnh anh (Allamanda cathartica): hoa vàng hình kèn to, lá bóng mọc vòng. Cây vươn cành dài, cần buộc. Nhựa trắng gây kích ứng da, hạt và vỏ có độc, nên đeo găng khi cắt tỉa và để xa tầm tay trẻ nhỏ.
Phân biệt các cây hay bị nhầm
- Hoa giấy và ti gôn: hoa giấy có gai và lá bắc mỏng, ti gôn không gai, có tua cuốn và hoa thật.
- Sử quân tử và thiên lý: sử quân tử hoa ống dài trắng hồng đỏ, thiên lý hoa nhỏ xanh vàng hình sao.
- Cát đằng và bìm bìm: cát đằng hoa kèn to thành chùm rủ, lá dày. Bìm bìm hoa hình phễu mọc đơn, lá mỏng, hoa héo trong ngày.
Chọn cây theo chỗ trồng
| Chỗ trồng | Cây hợp | Lý do |
|---|---|---|
| Cổng nhà nắng gắt | Hoa giấy, ti gôn | Chịu nắng, chịu hạn, hoa nhiều |
| Giàn sân thượng, sân rộng | Sử quân tử, cát đằng, thiên lý | Tán rộng, mát, hoa thơm |
| Ban công, lan can | Đậu biếc, ti gôn, hồng leo chậu | Nhỏ gọn, dễ kiểm soát |
| Nhà có trẻ nhỏ | Ti gôn, đậu biếc, thiên lý | Không gai, không độc |
Cách để giàn nhiều hoa
- Chọn chỗ có ít nhất 5 đến 6 giờ nắng mỗi ngày.
- Trồng xuống đất hoặc chậu lớn, đất tơi, thoát nước tốt.
- Làm giàn chắc trước khi trồng, buộc cành non dẫn lên giàn.
- Sau mỗi đợt hoa, cắt tỉa cành già, cành yếu để cây ra cành mới mang hoa.
- Bón phân định kỳ theo hướng dẫn trên bao bì. Bón quá nhiều đạm cây chỉ ra lá.
Câu hỏi thường gặp
Hoa gì dễ trồng ở ban công?
Với cây leo, đậu biếc và ti gôn dễ trồng ở ban công nhất vì nhỏ gọn, không gai. Hoa giấy trồng chậu cũng hợp nếu ban công nhiều nắng.
Hoa gì leo giàn nở quanh năm?
Hoa giấy nở gần quanh năm ở miền Nam nếu đủ nắng và tưới vừa phải. Đậu biếc và ti gôn cũng ra hoa nhiều đợt trong năm.
Hoa gì leo giàn vừa đẹp vừa thơm?
Sử quân tử và thiên lý có hoa thơm, nhất là về chiều tối. Hồng leo cũng có nhiều giống thơm.
Hoa gì ưa bóng râm mà leo được?
Phần lớn cây hoa leo cần nắng mới ra hoa nhiều. Cát đằng chịu được nắng bán phần. Chỗ quá râm nên chọn cây leo lá như trầu bà thay vì cây hoa.