Hoa giống hoa anh túc nhất là hoa mỹ nhân (Papaver rhoeas, còn gọi là anh túc đỏ, poppy đỏ) và hoa anh túc Iceland (Papaver nudicaule), cả hai được trồng làm cảnh ở Đà Lạt, Sa Pa. Chúng cùng chi với cây thuốc phiện (Papaver somniferum) nên hoa rất giống nhau. Cách phân biệt chắc nhất là nhìn lá và thân: cây thuốc phiện có lá to, xanh xám phấn, nhẵn, gốc lá ôm lấy thân, quả to cỡ quả trứng chim cút hoặc hơn. Hoa mỹ nhân có thân và lá phủ lông, lá xẻ thuỳ sâu, quả nhỏ.
| Điểm nhìn | Cây thuốc phiện | Hoa mỹ nhân | Anh túc Iceland |
|---|---|---|---|
| Tên khoa học | Papaver somniferum | Papaver rhoeas | Papaver nudicaule |
| Màu lá | Xanh xám, phủ phấn trắng | Xanh tươi | Xanh, lá ở gốc |
| Bề mặt | Nhẵn, gần như không lông | Có lông cứng | Có lông |
| Lá | To, mép lượn răng cưa, gốc ôm thân | Xẻ thuỳ sâu như lông chim | Chỉ mọc ở gốc, thân hoa trụi lá |
| Hoa | Trắng, tím, hồng, đỏ, có khi cánh kép | Đỏ tươi, thường có đốm đen gốc cánh | Vàng, cam, trắng, hồng |
| Quả | To, tròn, xanh xám | Nhỏ, thuôn | Nhỏ, có lông |
| Pháp luật | Là cây chứa chất ma tuý, cấm trồng | Trồng làm cảnh | Trồng làm cảnh |
Cây thuốc phiện và quy định pháp luật
Theo Nghị định 57/2022/NĐ-CP quy định các danh mục chất ma tuý và tiền chất, cây thuốc phiện (Papaver somniferum) thuộc nhóm cây có chứa chất ma tuý. Việc trồng cây thuốc phiện bị cấm theo Luật Phòng, chống ma tuý và có thể bị xử lý hình sự theo Điều 247 Bộ luật Hình sự về tội trồng cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc các loại cây khác có chứa chất ma tuý.
Vì vậy, người mua hạt giống "anh túc" trên mạng cần biết rõ tên khoa học. Hạt Papaver somniferum dù ghi là hoa cảnh vẫn là cây thuốc phiện.
Hoa mỹ nhân
Hoa mỹ nhân là loài hoa đồng nội của châu Âu, được trồng làm cảnh ở nhiều vùng lạnh của Việt Nam. Nhiều tài liệu dược liệu Việt Nam ghi loài này không chứa morphin như cây thuốc phiện.
Dấu hiệu nhận biết:
- Hoa: bốn cánh mỏng như giấy nhàu, thường đỏ tươi, gốc cánh có đốm đen.
- Thân: mảnh, cao 30 đến 70 cm, phủ lông cứng nhỏ.
- Lá: xanh tươi, xẻ thuỳ sâu, có lông.
- Nụ: có lông, cúi gằm xuống, khi nở mới dựng lên.
- Quả: nhỏ, thuôn như đầu ngón tay.
Anh túc Iceland
Anh túc Iceland (Papaver nudicaule) có hoa to, màu vàng, cam, trắng, hồng pha. Lá chỉ mọc ở gốc thành cụm. Mỗi thân hoa cao, mảnh, có lông, trụi lá từ gốc tới hoa. Đây là điểm khác cây thuốc phiện rõ nhất vì cây thuốc phiện có lá mọc dọc thân.
Cách phân biệt từng bước
- Nhìn màu lá: lá xanh xám bạc như phủ phấn là dấu hiệu của cây thuốc phiện. Các loài anh túc cảnh lá xanh tươi.
- Nhìn gốc lá: lá cây thuốc phiện không có cuống, gốc lá quấn ôm lấy thân.
- Sờ bằng mắt: nhìn nghiêng dưới nắng xem thân có lông tơ không. Cây thuốc phiện gần như nhẵn, chỉ có vài lông thưa ở cuống hoa.
- Nhìn quả: quả cây thuốc phiện to, tròn, trên đỉnh có đĩa hình ngôi sao. Quả mỹ nhân nhỏ hơn nhiều.
Các hoa khác cũng giống anh túc
Gai cua, cà dại hoa vàng (Argemone mexicana): cùng họ Anh túc, mọc hoang ven đường, bãi sông. Hoa vàng chanh sáu cánh, lá có gai nhọn và vân trắng, quả có gai. Cây có nhựa vàng, hạt độc, không nên ăn hay dùng làm thuốc tự ý.
Hoa mao lương (Ranunculus): cánh xếp nhiều lớp như hoa hồng, lá xẻ nhỏ. Hoa cắt cành bán nhiều ở chợ hoa, hay bị gọi nhầm là anh túc kép.
Hoa hải quỳ (Anemone coronaria): hoa to, cánh đỏ tím hoặc trắng, nhuỵ giữa màu đen tím như anh túc. Lá xẻ nhỏ mọc thành vòng dưới hoa.
Hoa cúc vạn thọ Pháp, cúc sao nhái: chỉ giống ở màu đỏ cam, dễ phân biệt vì là hoa cúc.
Nếu nghi thấy cây thuốc phiện
Nếu thấy cây nghi là cây thuốc phiện mọc trong vườn, ven đường, hoặc được bán như hoa cảnh, có thể báo cho công an xã, phường nơi phát hiện. Không tự thu hái, không cất giữ, không mang theo người.
Câu hỏi thường gặp
Hoa anh túc có bị cấm ở Việt Nam không?
Cây thuốc phiện (Papaver somniferum), thường được gọi là hoa anh túc, là cây có chứa chất ma tuý theo Nghị định 57/2022/NĐ-CP. Trồng loài này bị cấm. Các loài anh túc cảnh khác như hoa mỹ nhân được trồng làm cảnh ở Đà Lạt, Sa Pa.
Hoa mỹ nhân có phải là hoa anh túc không?
Cùng chi Papaver nhưng khác loài. Hoa mỹ nhân là Papaver rhoeas, thân và lá có lông, lá xẻ thuỳ, quả nhỏ. Cây thuốc phiện là Papaver somniferum, lá xanh xám nhẵn ôm thân, quả to.
Hoa gì vừa đẹp vừa độc giống anh túc?
Gai cua (Argemone mexicana) có hoa vàng giống anh túc, mọc hoang ven đường, hạt và nhựa có độc. Cây thuốc phiện cũng vừa đẹp vừa chứa chất gây nghiện.
Hoa anh túc Đà Lạt có phải cây thuốc phiện không?
Hoa được trồng ở các vườn hoa Đà Lạt thường là hoa mỹ nhân hoặc anh túc Iceland, không phải cây thuốc phiện. Nhìn lá xanh tươi có lông và quả nhỏ là phân biệt được.