Hoa giống hoa ly thường gặp nhất là loa kèn trắng, lan huệ, hoa hiên, hoa rum và ly Peru. Trong số này chỉ loa kèn trắng là ly thật (chi Lilium). Cách nhận nhanh hoa ly thật: một thân thẳng có lá hẹp mọc dọc suốt thân, hoa sáu cánh, sáu nhị với bao phấn to rời rụng phấn vàng hoặc nâu. Lan huệ có cán hoa rỗng, trơn, không có lá, lá to bản mọc từ gốc. Hoa rum chỉ có một mo cuộn tròn, không có sáu cánh.
| Loài | Tên khoa học | Lá | Hoa | Dễ nhận nhất |
|---|---|---|---|---|
| Ly (lily, huệ tây) | Chi Lilium | Hẹp, mọc dọc thân | 6 cánh, nhị to nhiều phấn | Lá trên thân |
| Loa kèn trắng | Lilium longiflorum | Hẹp, mọc dọc thân | Kèn dài, trắng | Là một loài ly |
| Lan huệ | Chi Hippeastrum | Bản to, dài, mọc từ gốc | 2 đến 4 hoa trên đỉnh cán rỗng | Cán rỗng không lá |
| Hoa hiên, kim châm | Chi Hemerocallis | Như cỏ, dài, mọc từ gốc | 6 cánh, nở một ngày | Hoa tàn trong ngày |
| Hoa rum | Chi Zantedeschia | Hình mũi tên | Một mo cuộn quanh trụ vàng | Không có cánh riêng |
| Ly Peru | Chi Alstroemeria | Lá xoắn ngược trên thân | Cánh có sọc, vệt chấm | Hoa nhỏ, nhiều |
| Huệ ta | Polianthes tuberosa | Dài, hẹp ở gốc | Chùm hoa trắng nhỏ trên cán | Thơm về đêm |
Đặc điểm của hoa ly thật
Ly thật thuộc chi Lilium, mọc từ củ có vảy như củ tỏi bóc lớp. Dấu hiệu nhận biết:
- Thân: một thân thẳng, không phân nhánh ở gốc.
- Lá: hẹp, dài, mọc dọc theo thân, xen kẽ hoặc thành vòng.
- Hoa: sáu cánh (ba cánh hoa, ba đài hoa giống hệt nhau), hình kèn, hình phễu hoặc cánh cong ngược.
- Nhị: sáu nhị dài, bao phấn to lắc lư, phấn vàng cam hoặc nâu dễ dính vào áo.
- Mùi: nhiều giống thơm đậm, nhất là ly lai phương Đông.
Ly cắt cành bán ở chợ hoa Việt Nam chủ yếu là ly lai phương Đông (hồng, trắng, thơm mạnh) và ly lai châu Á (cam, vàng, ít thơm).
Loa kèn trắng là ly
Hoa loa kèn bán ở Hà Nội vào tháng Tư là Lilium longiflorum, một loài ly có nguồn gốc từ Nhật Bản và Đài Loan. Hoa kèn dài, trắng, hướng ngang. Huệ tây cũng là tên gọi chung của hoa ly ở nhiều nơi. Vì vậy, "hoa gì giống hoa ly" mà nói loa kèn thì đúng là cùng chi.
Lan huệ khác ly thế nào
Lan huệ (Hippeastrum, có khi gọi là amaryllis) rất hay bị nhầm với ly vì hoa to sáu cánh hình kèn. Phân biệt:
- Cán hoa lan huệ to, rỗng ruột, trơn, không có lá.
- Lá lan huệ bản rộng, dài như dải băng, mọc thẳng từ củ.
- Trên đỉnh cán thường có 2 đến 4 hoa cùng hướng ra ngoài.
- Củ lan huệ có vỏ mỏng bọc ngoài như củ hành, không có vảy rời như củ ly.
Hoa hiên, hoa rum, ly Peru
Hoa hiên (Hemerocallis, kim châm): hoa sáu cánh vàng cam giống ly, nhưng lá như cỏ mọc thành bụi ở gốc, mỗi hoa chỉ nở một ngày. Nụ hoa phơi khô là kim châm dùng nấu ăn.
Hoa rum (Zantedeschia, calla lily): tên tiếng Anh có chữ lily nhưng không phải ly. Hoa là một mo hình phễu cuộn quanh một trụ vàng ở giữa. Lá hình mũi tên.
Ly Peru (Alstroemeria, thuỷ tiên Peru): hoa nhỏ hơn ly nhiều, cánh có sọc và chấm, nhiều hoa trên một cành. Lá có cuống xoắn ngược nên mặt dưới lá quay lên trên.
Huệ ta: chùm nhiều hoa trắng nhỏ hình ống trên một cán dài, thơm mạnh về đêm, dùng cúng. Không giống ly về hình dáng hoa.
Hoa ly độc với mèo
Theo ASPCA (Hiệp hội Phòng chống Ngược đãi Động vật Hoa Kỳ) và FDA, mọi phần của cây ly thật (chi Lilium) và hoa hiên (chi Hemerocallis) đều độc với mèo, kể cả phấn hoa và nước trong bình cắm. Một lượng rất nhỏ cũng có thể gây suy thận cấp.
Nhà có mèo cần biết:
- Không cắm ly và hoa hiên trong nhà có mèo.
- Nếu mèo cắn lá, liếm phấn hoặc uống nước bình cắm ly, đưa mèo đi thú y ngay, kể cả khi mèo chưa có dấu hiệu gì. ASPCA lưu ý nếu điều trị muộn quá 18 giờ, tổn thương thận có thể không hồi phục.
- Dấu hiệu thường gặp: nôn, bỏ ăn, lừ đừ, sau đó tiểu ít hoặc không tiểu.
Hoa rum và lan huệ cũng có thể gây kích ứng miệng, nôn ở chó mèo, nhưng không gây suy thận như ly thật.
Cách chọn và giữ hoa ly cắm lâu
- Chọn cành có nhiều nụ, một hai nụ đã hé màu.
- Cắt vát gốc, thay nước mỗi một đến hai ngày.
- Ngắt bao phấn khi hoa vừa nở để phấn không làm bẩn cánh và khăn bàn.
- Để bình nơi mát, tránh nắng chiếu trực tiếp và tránh gần trái cây chín.
Câu hỏi thường gặp
Hoa gì giống hoa ly nhưng không có lá trên cán?
Đó thường là lan huệ. Lan huệ có cán rỗng, trơn, lá bản to mọc từ gốc, hoa to sáu cánh ở đỉnh cán. Ly thật luôn có lá mọc dọc thân.
Hoa loa kèn có phải hoa ly không?
Có. Loa kèn trắng là loài Lilium longiflorum, thuộc chi ly. Lá mọc dọc thân và hoa sáu cánh giống hệt các loài ly khác.
Hoa gì giống hoa ly mà nhỏ hơn?
Thường là ly Peru, hoa nhỏ có sọc và chấm, nhiều hoa trên một cành. Hoa hiên cũng giống ly nhưng mỗi hoa chỉ nở một ngày.
Nhà có mèo có cắm hoa ly được không?
Không nên. Theo ASPCA, mọi phần của cây ly thật, kể cả phấn hoa, đều có thể gây suy thận cấp ở mèo. Mèo tiếp xúc với ly cần được đưa đi thú y ngay.