Năm nhóm cây không nên trồng sát trước nhà, xét theo lý do thực tế, là: cây có độc mạnh như trúc đào và vạn tuế, cây thân gỗ rễ lớn như đa, si, cây có quả to nặng như dừa, cây nhiều gai trồng sát lối đi, và bụi cây rậm sát tường. Nhiều danh sách "cây không nên trồng trước nhà" trên mạng dựa vào kiêng kỵ phong thuỷ; những điều đó là quan niệm, không có căn cứ khoa học. Bài này chỉ xét những rủi ro đo được cho người, thú cưng và công trình.
| Nhóm | Ví dụ cây | Lý do chính | Có thể thay bằng |
|---|---|---|---|
| Cây độc mạnh | Trúc đào, vạn tuế (thiên tuế), cà độc dược | Độc khi ăn phải; nguy hiểm cho trẻ nhỏ, chó mèo | Cau vàng, dâm bụt |
| Cây thân gỗ rễ lớn | Đa, si, sanh, bàng, các loại cây to | Rễ nổi làm nứt sân, tường, ống nước | Cây bụi, cây thân gỗ nhỏ trồng xa nhà |
| Cây quả to, nặng | Dừa, mít, sầu riêng | Quả rơi gây thương tích, hỏng mái, xe | Cây ăn quả nhỏ trồng ở vườn sau |
| Cây nhiều gai sát lối đi | Xương rồng cao, hoa hồng leo có gai, cây gai cảnh | Trầy xước trẻ em, người đi qua | Cây không gai, hoặc trồng lùi vào trong |
| Bụi rậm sát tường | Tre trúc bụi, cây leo phủ kín tường | Ẩm tường, che nắng gió, chỗ trú côn trùng, rắn | Cây leo trên giàn tách khỏi tường |
1. Trúc đào
Trúc đào (Nerium oleander) là cây bụi hoa hồng, trắng, đỏ, lá dài hẹp, dày như da, mọc vòng quanh cành. Cây đẹp, chịu nắng, nên hay được trồng trước cổng và dọc đường.
Theo Hiệp hội ASPCA (Mỹ), trúc đào độc với chó, mèo và ngựa do chứa glycoside tim. Triệu chứng gồm chảy dãi, đau bụng, tiêu chảy, lừ đừ và có thể tử vong. Mọi bộ phận của cây đều độc với người khi ăn phải. Nếu nhà có trẻ nhỏ hay chó mèo, không nên trồng trúc đào ở chỗ chúng dễ với tới, không dùng cành làm que xiên nướng thức ăn, và không đốt cành lá vì khói cũng gây hại.
2. Vạn tuế (thiên tuế)
Vạn tuế (Cycas revoluta) có thân sần sùi, lá cứng bóng xoè tròn ở ngọn như lông chim, rất phổ biến trong chậu trước hiên, cổng đình chùa, sân nhà. Theo ASPCA, vạn tuế và các loài cùng nhóm độc với chó, mèo, ngựa do chất cycasin; triệu chứng gồm nôn, phân đen, vàng da, khát nước, xuất huyết tiêu hoá, rối loạn đông máu, tổn thương gan, suy gan và tử vong. Hạt là phần độc nhất.
Nếu thích dáng cây lá xoè, cau vàng (Dypsis lutescens) được ASPCA xếp không độc với chó mèo.
3. Cây thân gỗ rễ lớn trồng sát nhà
Các cây họ Sung như đa, si, sanh, và những cây bóng mát lớn có bộ rễ khoẻ, lan rộng gần mặt đất. Trồng sát nhà, rễ có thể nâng và làm nứt nền sân, bậc thềm, chui vào khe ống thoát nước, và theo năm tháng gây hỏng tường rào. Cành lớn cũng có thể gãy khi mưa bão.
Nếu muốn có bóng mát, trồng cây xa công trình, tính theo tán cây khi trưởng thành chứ không theo kích thước lúc mới trồng, và chọn loài có rễ ăn sâu hơn là rễ nổi.
4. Cây có quả to, nặng
Dừa, mít, sầu riêng là cây ăn quả quen thuộc, nhưng quả to, nặng rơi từ trên cao có thể gây thương tích nghiêm trọng, làm hỏng mái tôn, kính, xe để dưới gốc. Trồng trước nhà nơi có người đi lại, trẻ em chơi thì cần thu hoạch sớm, tỉa quả, hoặc chuyển sang trồng ở vườn sau.
5. Cây nhiều gai và bụi rậm sát tường
Xương rồng cao, cây gai cảnh, hoa hồng leo nhiều gai trồng sát cổng, lối đi dễ làm trầy xước trẻ em và người qua lại. Bụi tre trúc, cây leo phủ kín tường giữ ẩm cho tường, che nắng gió, và là chỗ trú của muỗi, chuột, rắn. Với cây leo, dựng giàn tách khỏi tường vài chục phân để thoáng; gợi ý các loài hoa leo có ở bài hoa gì leo giàn đẹp.
Hai cây hay bị nhắc thêm: hồng tú cầu và cà độc dược
Hồng tú cầu (cẩm tú cầu). Nhiều người khuyên không nên trồng vì quan niệm dân gian. Về mặt thực tế, ASPCA xếp cây cẩm tú cầu (Hydrangea) độc với chó, mèo, ngựa do chứa glycoside sinh cyanide; triệu chứng thường là nôn, mệt, tiêu chảy, ngộ độc cyanide hiếm gặp. Vẫn có thể trồng nếu đặt xa tầm với của thú cưng, trẻ nhỏ.
Cà độc dược (Datura). Hoa kèn trắng hoặc tím lớn, quả có gai. Toàn cây chứa alkaloid độc; ăn phải có thể gây ngộ độc thần kinh nặng. Không nên trồng nơi trẻ em chơi.
Danh sách đầy đủ hơn về các loài hoa có độc có ở bài hoa gì có độc.
Nếu đã trồng rồi thì làm gì
Không cần chặt bỏ ngay mọi cây trong danh sách. Có thể giảm rủi ro bằng các cách sau:
- Cây độc (trúc đào, vạn tuế, cẩm tú cầu): rào chắn hoặc chuyển chậu lên cao, dặn trẻ không bứt lá, hái hạt; nhặt hạt vạn tuế rụng; đeo găng khi cắt tỉa trúc đào và không đốt cành lá.
- Cây rễ lớn: mời thợ kiểm tra rễ gần móng, ống nước; có thể làm tấm chắn rễ, cắt tỉa tán để giảm gió lật.
- Cây quả nặng: thu hoạch trước khi quả chín rụng, tỉa bớt quả ở cành chìa ra lối đi, không đỗ xe dưới gốc mùa quả.
- Cây gai: tỉa cành chìa ra lối đi, hoặc trồng lùi vào trong bồn.
- Bụi rậm sát tường: tỉa thưa, để khoảng hở cho tường khô, dọn lá mục dưới gốc.
Nếu trẻ nhỏ hoặc thú cưng lỡ ăn phải một phần cây nghi độc, chụp ảnh cây và đưa đi cơ sở y tế hoặc bác sĩ thú y ngay; không tự gây nôn khi chưa được hướng dẫn.
Về các kiêng kỵ phong thuỷ
Các danh sách "7 loại cây không nên trồng trước nhà" thường nêu những lý do như cây "hút dương khí", "mang lại xui xẻo", "gây cô đơn". Đây là quan niệm dân gian, mỗi vùng mỗi khác, và không có nghiên cứu khoa học nào chứng minh. Nếu gia đình bạn coi trọng những điều này, đó là lựa chọn cá nhân. Khi cân nhắc thực tế, nên tập trung vào:
- Cây có độc với người trong nhà, nhất là trẻ nhỏ, và chó mèo không.
- Kích thước cây khi trưởng thành: chiều cao, tán, rễ.
- Khoảng cách tới tường, mái, ống nước, đường điện.
- Quả, cành có thể rơi gây nguy hiểm không.
- Công chăm sóc: cắt tỉa, dọn lá rụng.
Cây gợi ý trồng trước nhà thay thế
| Nhu cầu | Gợi ý | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bóng mát vừa phải | Cây thân gỗ nhỏ tán gọn | Trồng cách nhà đủ xa theo tán trưởng thành |
| Hoa quanh năm | Dâm bụt, hoa giấy trên giàn (chú ý gai) | Cắt tỉa định kỳ |
| Dáng xoè như vạn tuế | Cau vàng | Không độc với chó mèo theo ASPCA |
| Hàng rào xanh | Cây bụi tỉa được | Giữ khoảng cách với tường |
Câu hỏi thường gặp
5 loại cây không nên trồng trước nhà là cây gì?
Xét theo rủi ro thực tế: trúc đào, vạn tuế, cây rễ lớn như đa, si, cây quả nặng như dừa, và cây nhiều gai hoặc bụi rậm sát tường. Các danh sách dựa trên phong thuỷ có thể khác.
Trúc đào có độc không?
Có. Theo ASPCA, trúc đào độc với chó, mèo, ngựa do glycoside tim, có thể gây tử vong. Mọi bộ phận của cây đều độc với người khi ăn phải.
Có nên trồng hồng tú cầu trước nhà không?
Có thể trồng nếu đặt xa tầm với của trẻ nhỏ và thú cưng, vì ASPCA xếp cẩm tú cầu độc với chó mèo. Lời khuyên kiêng trồng vì phong thuỷ là quan niệm dân gian.
Vạn tuế có nguy hiểm cho chó không?
Rất nguy hiểm. ASPCA cho biết vạn tuế có thể gây suy gan và tử vong ở chó, hạt là phần độc nhất. Nếu chó gặm phải, đưa đi thú y ngay.
Trồng cây to cách nhà bao xa là an toàn?
Tuỳ loài và tán cây khi trưởng thành. Hỏi người bán cây hoặc kỹ sư cây xanh về kích thước tán, rễ của loài định trồng, và trồng xa hơn tán dự kiến so với tường, móng, ống nước.