Có hoa hồng gần như không có gai. Giống nổi tiếng nhất là hồng Banks (Rosa banksiae), một loài hồng leo gần như không gai; ngoài ra có các giống hồng leo Zéphirine Drouhin và Kathleen Harrop, cùng một số dòng hồng lai được chọn tạo để ít gai. Về thực vật học, "gai" hoa hồng là gai bì mọc từ lớp vỏ ngoài, không phải gai thật biến đổi từ cành, nên các giống "không gai" vẫn có thể có vài gai nhỏ trên cành già hoặc cành to. Hoa hồng cắt cành không gai bán ở tiệm hoa thường là hoa đã được tuốt gai.
| Giống | Kiểu cây | Hoa | Mức gai |
|---|---|---|---|
| Hồng Banks trắng (Rosa banksiae 'Alba Plena') | Hồng leo khoẻ | Nhỏ, kép, trắng, thơm, mọc chùm | Gần như không gai |
| Hồng Banks vàng (Rosa banksiae 'Lutea') | Hồng leo khoẻ | Nhỏ, kép, vàng bơ, mọc chùm | Gần như không gai |
| Zéphirine Drouhin | Hồng leo nhóm Bourbon | Hồng đậm, bán kép, rất thơm | Rất ít gai |
| Kathleen Harrop | Hồng leo, biến thể của Zéphirine Drouhin | Hồng nhạt, thơm | Rất ít gai |
| Các dòng hồng lai chọn tạo ít gai | Hồng bụi | Nhiều màu | Ít gai, tuỳ giống |
Vì sao hoa hồng có gai
Cây hồng không có gai thật theo nghĩa thực vật học. Gai thật (như ở cây chanh, cây bưởi) là cành biến đổi, nối với mạch dẫn bên trong. "Gai" hoa hồng là gai bì, mọc từ lớp biểu bì của vỏ, nên có thể bẻ ra khá dễ, để lại vết sẹo nhỏ trên cành. Gai giúp cây leo bám và hạn chế động vật ăn cành non.
Vì gai bì do lớp vỏ tạo ra, số lượng và độ cứng của gai thay đổi theo loài, theo giống và theo tuổi cành. Nhà chọn giống có thể chọn lọc các cây có ít gai bì, tạo ra giống "không gai".
Hồng Banks: loài hồng gần như không gai
Theo mô tả trên Wikipedia tiếng Anh, Rosa banksiae là cây leo dạng bụi mọc rất khoẻ, cao tới khoảng 6 m. Khác với phần lớn các loài hồng, cây gần như không gai, dù có thể có vài gai dài tới 5 mm trên những cành to khoẻ. Lá thường xanh, dài 4 đến 6 cm, gồm 3 đến 5 lá chét (hiếm khi 7), mỗi lá chét dài 2 đến 5 cm, mép có răng cưa.
Cách nhận mặt hồng Banks:
- Hoa nhỏ, kép, mọc thành chùm dày, phủ kín giàn vào mùa xuân.
- Hai màu phổ biến: trắng (thơm) và vàng bơ.
- Cành dài, mềm, màu xanh, trơn.
- Lá nhỏ, bóng, ít lá chét hơn các loài hồng khác.
Hồng Banks hợp với tường, giàn lớn, hàng rào vì cây mọc rất mạnh. Các loài hoa leo khác cho giàn có ở bài hoa gì leo giàn đẹp.
Zéphirine Drouhin và Kathleen Harrop
Zéphirine Drouhin là giống hồng leo thuộc nhóm Bourbon, ra đời ở Pháp từ thế kỷ 19, nổi tiếng vì cành gần như không gai, hoa màu hồng đậm, bán kép và rất thơm. Giống này chịu được bóng một phần tốt hơn nhiều giống hồng khác, hay được trồng bên cổng vòm, lối đi.
Kathleen Harrop là biến thể mầm (sport) của Zéphirine Drouhin, giữ đặc điểm ít gai và hương thơm, nhưng hoa màu hồng nhạt hơn.
Hai giống này đều thuộc nhóm hồng cổ, lá có thể bị nấm bệnh trong điều kiện nóng ẩm; ở Việt Nam, chúng hợp hơn với vùng khí hậu mát.
Hoa hồng cắt cành không gai ở tiệm hoa
Nhiều bó hoa hồng bán ở tiệm có cành hoàn toàn trơn. Phần lớn là hoa đã được tuốt gai bằng dụng cụ chuyên dụng để người cầm không bị xước. Dấu hiệu nhận biết:
- Trên cành có những vết sẹo nhỏ, hơi lõm hoặc bị xước vỏ tại vị trí gai cũ.
- Vài gai nhỏ còn sót ở gần bông hoặc gần gốc cành.
- Cành cắt từ giống thường có lá chét to, hoa to một bông trên một cành.
Một số giống hồng cắt cành cũng được chọn tạo để ít gai, giúp khâu thu hoạch và bó hoa dễ hơn, nhưng thường vẫn có vài gai.
Hoa trông giống hoa hồng nhưng không có gai
Một số hoa khác có cánh xếp lớp giống hoa hồng nhưng cây không có gai, dễ khiến người ta nghĩ đó là "hoa hồng không gai":
| Hoa | Khác hoa hồng ở |
|---|---|
| Mẫu đơn | Hoa to hơn nhiều, cây thân thảo hoặc thân gỗ không gai, lá xẻ thuỳ |
| Mao lương (Ranunculus) | Cánh mỏng xếp rất nhiều lớp đều, thân thảo, lá xẻ |
| Cát tường (Lisianthus) | Cánh mỏng như lụa, cành mảnh, lá mọc đối không răng cưa |
| Hoa trà (Camellia) | Lá dày bóng, cây bụi thân gỗ không gai |
Cách phân biệt mẫu đơn với các hoa giống nó có trong bài hoa gì giống hoa mẫu đơn.
Phân biệt hồng Banks với các hoa leo chùm nhỏ khác
| Cây | Hoa | Cành | Lá |
|---|---|---|---|
| Hồng Banks | Nhỏ, kép, trắng hoặc vàng bơ, mọc chùm dày | Trơn, gần như không gai | 3 đến 5 lá chét nhỏ, bóng |
| Tầm xuân nhiều hoa (Rosa multiflora) | Nhỏ, cánh đơn, trắng hoặc hồng, mọc chùm | Có gai bì cong | Thường nhiều lá chét hơn hồng Banks |
| Hoa giấy | Lá bắc mỏng như giấy, nhiều màu, hoa thật nhỏ ở giữa | Có gai thẳng ở nách lá | Lá đơn, không chia lá chét |
| Hoa sử quân tử | Hoa ống dài, trắng chuyển hồng rồi đỏ | Thân leo không gai | Lá đơn mọc đối |
Nhìn lá là cách nhanh nhất: hồng có lá kép gồm nhiều lá chét có răng cưa; hoa giấy và sử quân tử có lá đơn.
Mua cây hồng không gai: những điều cần biết
- Hỏi rõ tên giống, tốt nhất có tên tiếng Anh hoặc tên khoa học như Rosa banksiae, Zéphirine Drouhin. Cụm từ "hồng không gai" không phải tên giống.
- Xem cành trên chính cây định mua: cành non trơn, không có gai bì đều đặn.
- Chú ý cây ghép: nhiều cây hồng được ghép trên gốc hồng dại có gai. Chồi mọc từ phần gốc ghép, bên dưới mắt ghép, sẽ mang đặc điểm của gốc, thường có gai và hoa khác. Cắt bỏ các chồi này để giữ đúng giống.
- Cây giâm cành (tự rễ) không có vấn đề chồi gốc ghép, nhưng lớn chậm hơn lúc đầu.
- Kiểm tra lá: không đốm đen, không phấn trắng, không rệp.
Trồng hồng không gai
- Ánh sáng: hồng cần nắng ít nhất nửa ngày; Zéphirine Drouhin chịu bóng một phần khá hơn.
- Giàn: hồng Banks mọc rất mạnh, cần giàn chắc và chỗ rộng; không hợp chậu nhỏ.
- Đất: tơi, thoát nước tốt, giàu hữu cơ.
- Tưới: tưới gốc, tránh làm ướt lá chiều tối để hạn chế nấm.
- Cắt tỉa: hồng Banks ra hoa trên cành năm trước, nên tỉa ngay sau mùa hoa, không tỉa mạnh vào mùa đông.
Theo danh sách của Hiệp hội ASPCA, các loài hồng (Rosa) không độc với chó, mèo và ngựa, nên hồng không gai là lựa chọn khá an toàn cho nhà có thú cưng và trẻ nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Hoa hồng không có gai có thật không?
Có. Hồng Banks là loài gần như không gai; Zéphirine Drouhin, Kathleen Harrop và một số giống lai chọn tạo cũng rất ít gai. Hầu hết vẫn có thể có vài gai nhỏ trên cành to.
Vì sao hoa hồng có gai?
Gai hoa hồng là gai bì mọc từ lớp vỏ, giúp cây leo bám và hạn chế động vật ăn cành non. Về thực vật học đó không phải gai thật.
Hồng Banks có mấy màu?
Hai màu phổ biến là trắng và vàng bơ, hoa nhỏ, kép, mọc thành chùm.
Hoa hồng ở tiệm hoa không có gai là giống gì?
Thường là hoa đã được tuốt gai. Nhìn kỹ cành sẽ thấy sẹo nhỏ ở vị trí gai cũ.
Hồng không gai có dễ trồng không?
Hồng Banks khoẻ, ít sâu bệnh nhưng cần nhiều chỗ. Các giống hồng cổ như Zéphirine Drouhin có thể bị nấm lá trong điều kiện nóng ẩm, cần chăm kỹ hơn.
Hoa hồng không gai có ý nghĩa gì?
Trong ngôn ngữ các loài hoa phổ biến ở phương Tây, hoa hồng không gai đôi khi được hiểu là tình yêu từ cái nhìn đầu tiên. Đây là quan niệm văn hoá, không liên quan đặc điểm thực vật của giống hồng.